Συναισθηματική Αυτορρύθμιση στη Φυσική Αγωγή: Απλές Στρατηγικές που Πραγματικά Δουλεύουν
Physical Education is full of big feelings. A missed shot, a tough loss, an unexpected rule, a teammate who won’t pass… and suddenly the gym becomes a place where emotions show up loudly.
Το καλό νέο
είναι ότι το μάθημα Φ.Α. είναι από τα καλύτερα περιβάλλοντα για να διδάξουμε αυτορρύθμιση, γιατί τα παιδιά νιώθουν “αληθινά” συναισθήματα σε πραγματικό χρόνο κι εμείς μπορούμε να τα καθοδηγήσουμε με ασφάλεια.
Τι είναι η συναισθηματική αυτορρύθμιση (με απλά λόγια);
Είναι η ικανότητα να καταλαβαίνω πώς νιώθω και να επιλέγω τι θα κάνω μετάακόμη κι όταν είμαι θυμωμένος/η, αγχωμένος/η, υπερενθουσιασμένος/η ή απογοητευμένος/η.
Στη γλώσσα της Κοινωνικοσυναισθηματικής Μάθησης, ανήκει στη διαχείριση του εαυτού :διαχείριση στρες, έλεγχος παρορμήσεων και επιμονή σε στόχους.
συνδέεται επίσης με τις εκτελεστικές λειτουργίες (δεξιότητες που βοηθούν το παιδί να “πατάει παύση”, να συγκεντρώνεται και να κάνει καλύτερες επιλογές).
Γιατί η Φ.Α. είναι ιδανική για να τη διδάξουμε
Γιατί δημιουργεί συναισθηματικά έντονες στιγμές::
ανταγωνισμό και στιγμές νίκης/ήττας
ρίσκο και έκθεση μπροστά σε άλλους
αποφάσεις γρήγορα, υπό πίεση
συνεργασία, διαφωνίες, συγκρούσεις
Δεν χρειάζεται να “εξαφανίσουμε” τα συναισθήματα. Χρειάζεται να δείξουμε στα παιδιά τι να κάνουν όταν αυτά εμφανίζονται.
Πώς φαίνεται η απορρύθμιση στο μάθημα
Μερικές φορές είναι έντονη:
φωνές, σπρωξίματα, κλάματα, εγκατάλειψη, κατηγορίες
άρνηση συμμετοχής, “φεύγω”
Άλλες φορές είναι ήσυχη:
απομόνωση, αποφυγή, “κάθομαι στην άκρη”
“παγώνω”, “δεν μπορώ”, υπερβολική ντροπή
Στόχος μας δεν είναι να “κόψουμε” το συναίσθημα.
Στόχος είναι το παιδί να επιστρέφει στη μάθηση και στην ασφαλή συμμετοχή..
Ένα πρακτικό μοντέλο: Αναγνωρίζω → Κάνω Reset → Επιστρέφω
Ένα πρακτικό μοντέλο που μπορείς να χρησιμοποιείς είναι το εξής:
1) Αναγνωρίζω (βάζω όνομα σε αυτό που συμβαίνει)
Χτίζουμε κοινή γλώσσα για τα συναισθήματα και τα επίπεδα ενέργειας.
Ένας πολύ φιλικός τρόπος για παιδιά είναι μια χρωματική προσέγγιση όπως το Zones of Regulation,που βοηθά τα παιδιά να αναγνωρίζουν κατάσταση/ένταση με χρώματα και τονίζει ότι δεν υπάρχουν “κακά” χρώματα,υπάρχουν εργαλεία για κάθε κατάσταση.
Στη Φ.Α. κρατάμε το μήνυμα απλό:
“Σε ποια ζώνη είσαι τώρα;”
“Ποια ζώνη σε βοηθά να παίζεις με ασφάλεια;”
“Ποιο εργαλείο σε φέρνει πίσω στο ‘έτοιμος/η’;”
Η ιδέα δένει πολύ φυσικά με τη μάθηση μέσα από κίνηση.
2)Reset (διδάσκω μια ρουτίνα 30–60’’)
Δίνουμε μια σύντομη ρουτίνα που γίνεται παντού, χωρίς “σόου”.
Δοκίμασε αυτό το “P.E. Reset”:
Σταματάω + χέρια στην κοιλιά
Εισπνοή 3… εκπνοή 5… (x3)
Μικρή φράση: “Ξαναπροσπαθώ.” / “Επόμενη φάση.” / “Είμαι καλά.”
Διαλέγω εργαλείο: γουλιά νερό, ήρεμο περπάτημα, πίεση στον τοίχο, μετράω ανάποδα.
Πολλοί εκπαιδευτικοί φτιάχνουν και ένα σημείο “ηρεμίας” (π.χ. μια μικρή “breather bench”) για σύντομο reset και επιστροφή
3) Επιστρέφω (ξεκάθαρος δρόμος πίσω στο παιχνίδι)
Το πιο συχνό λάθος είναι να “βγάζουμε” το παιδί από το παιχνίδι χωρίς να του δείχνουμε πώς επιστρέφει.
Δώσε “γέφυρα επιστροφής”:
“Όταν είσαι έτοιμος/η, μπαίνεις για 1’ ως (ρόλος).” για 1 λεπτό.
Παραδείγματα: μόνο πάσες, μόνο άμυνα, μετρητής χρόνου, βοηθός εξοπλισμού.
.
Γλώσσα εκπαιδευτικού που βοηθά (χωρίς ντροπή)
Η αυτορρύθμιση μαθαίνεται πρώτα μέσα από συν-ρύθμιση:ήρεμος/η ενήλικας → πιο ήρεμο παιδί.
Φράσεις που δουλεύουν:
“Βλέπω μεγάλο συναίσθημα. Κάνουμε reset και επιστρέφουμε.”
“Δεν είσαι σε μπελά. Απλώς τώρα έχεις πολλή ένταση—πάμε σε εργαλείο.”
“Θες λίγο χώρο ή μια γρήγορη ανάσα;” (δύο επιλογές)
.
Μικρές αλλαγές στο παιχνίδι που μειώνουν “εκρήξεις”
Μερικές φορές η καλύτερη στρατηγική είναι να ρυθμίσουμε τις συνθήκες του παιχνιδιού.
Ιδέες:
“Ήσυχο ξεκίνημα” χωρίς σκορ (1’)
Μικροί γύροι και γρήγορα restart .
Πόντοι fair play (σεβασμός, βοήθεια, ειλικρίνεια)
Ρόλοι για όλους (κανείς “αόρατος”)
Δύο επίπεδα πρόκλησης (ίδιος στόχος, άλλη δυσκολία)
These tweaks keep students challenged, but not flooded.
A ready-to-use mini lesson (15–20 minutes)
Goal: Teach regulation as a skill, inside a real game.
Warm-up check-in (2’)
“Show fingers 1–5: how ready do you feel?”
“Name one tool you might use today.”
Small-sided game (8’)
Stop twice for a 20-second “Reset Practice.”
Reset station (2’)
Whole class does the PE Reset once together (normalized, not singled out).
Rejoin + reflection (3–5’)
“What zone did you enter today?”
“What tool helped?”
“Next time I feel ___, I will ___.”
Γιατί έχει αξία και πέρα από τη Φ.Α.
Όταν τα παιδιά εξασκούν αυτορρύθμιση στη Φ.Α., χτίζουν δεξιότητα ζωής:
να διαχειρίζονται απογοήτευση, να συνεργάζονται, να ξαναπροσπαθούν, να χάνουν/κερδίζουν με αξιοπρέπεια.
Και η έρευνα σε σχολικά περιβάλλοντα Φ.Α. δείχνει ότι στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούν να βελτιώσουν τη συναισθηματική αυτορρύθμιση και σχετικά αποτελέσματα.
Τελικές Σκέψεις
Το μάθημά σου δεν χρειάζεται να είναι “χωρίς συναισθήματα”.
Το μάθημά σου δεν χρειάζεται να είναι “χωρίς συναισθήματα”.
Όταν τα παιδιά μαθαίνουν να Αναγνωρίζουν → Κάνουν Reset → Επιστρέφουν, η Φ.Α. γίνεται εξάσκηση για την πραγματική ζωή.
Γίνε μέλος της κοινότητας του P.E. Playground
Έλα στην παρέα εκπαιδευτικών που πιστεύουν ότι η κίνηση είναι ένας δυνατός τρόπος μάθησης. Με την εγγραφή σου, θα λαμβάνεις ενημερώσεις για νέα άρθρα, δωρεάν υλικό και αποκλειστικό περιεχόμενο , όλα σχεδιασμένα για να εμπλουτίσουν τα μαθήματά σου με φαντασία, συμμετοχή και χαρά.
Ομαδική Επιστολή
Θες ιδέες, παιχνίδια και δωρεάν υλικό κατευθείαν στο inbox σου;
Κάνε εγγραφή στην ομαδική επιστολή του P.E. Playground και ενημερώσου πρώτος για νέες αναρτήσεις, αποκλειστικό υλικό και δημιουργικές εκπαιδευτικές προτάσεις!
Γιατί η φυσική αγωγή αξίζει να είναι... παιχνίδι!